LACRΙΜΑΕ RERUM

   Τα δάκρυα  του ηγέτη, γράφει ο  Σενέκας, είναι  ένα μοτίβο που  επαναλαμβάνεται  με  διάφορες μορφές  στην  ιστορία. Παραθέτει  δε χαρακτηριστικά, τα δάκρυα του Σκιπίωνα μπροστά στα ερείπια της Καρχηδόνας που ο ίδιος ισοπέδωσε  και του Ξέρξη  για τους στρατιώτες του που  θα έχανε  στο πεδίο της μάχης.

- Τα  ίδια κροκοδείλια  δάκρυα  βλέπουμε  να συγκρατούν τάχα με κόπο  χρόνια τώρα κι οι δικοί μας , καθώς – μη θέτοντας εν αμφιβόλω  το πολιτικό  τους έργο  - περιγράφουν  αδιέξοδα,  μονόδρομους, και στενωπούς  που τους  αναγκάζουν να μας επιβάλουν  απάνθρωπα  μέτρα. Ύστερα  βέβαια από όλα αυτά , ο λαός βρίσκεται   στο βούρκο που άφησε  πίσω του  το παλιρροϊκό  κύμα  σαρώνοντας  τα πάντα στο πέρασμα του. Οι  απώλειες είναι τεράστιες  κι οι ένοχοι  πολλοί. Ο  φακός  όμως εστιάζει  επιλεκτικά πάνω στο  τσαλακωμένο  πρόσωπο ενός γηραιού  κυρίου  που τα γκρίζα μαλλιά κι οι ρυτίδες δεν του χάρισαν  σοφία, συγκαταλέγοντάς τον σε εκείνους που  προτίμησαν να ακολουθήσουν στην ζωή τους τη  μυρωδιά του χρήματος, στους  γνωστούς διαδρόμους  που οδηγούν στα μεγάλα σαλόνια. Αναφέρομαι δε , εν  προκειμένω , στους  πολιτικούς  αλλά και στους  δικαστές  που οι μεν  αρνούνται να αναλάβουν  αντρίκια τις ευθύνες  που τους  αναλογούν  κι οι δε να τους δικάσουν  και  στο τέλος  όλοι  μαζί θα βάλουν ένα χεράκι  να στριμώξουν  τις δικογραφίες  στα κατάφορτα  αρχεία της δικαιοσύνης.

- Άλλοτε πάλι ,η  θλίψη στα πρόσωπα  τους εναλλάσσεται με χαμόγελα αισιοδοξίας  όταν πρέπει να μας δώσουν κουράγιο εκεί  που εμείς, σκυμμένοι  και τιμωρημένοι,  προσπαθούμε  να γεμίσουμε με νερό τον χωρίς πάτο πίθο  των Δαναΐδων, καθώς όχι μόνο  το ελληνικό  αλλά και  το παγκόσμιο χρέος  έχει  σπάσει τα  ρεκόρ  όλων  των εποχών  και η βιωσιμότητα του  απαιτεί  πλέον επιστημονική φαντασία.

-Φορούν  βέβαια ένα ακόμη  πιο μεγάλο χαμόγελο  για να τους  συνοδεύσει στα μακρινά τους ταξίδια , όπου θα βάλουν  τα δυνατά τους  να γοητεύσουν τους οικοδεσπότες για να ξεπουλήσουν  τη πραμάτεια  τους  αλλά και να αναδείξουν  τις γνώσεις που απέκτησαν  [ ώστε να μη πάνε χαράμι  όσα ξόδεψε  ο πατέρας για τις πολυδάπανες σπουδές τους ] αφήνοντας  ωστόσο  μια αίσθηση στο γυαλί,  πως έχουν απλά ξεφυλλίσει  ένα  «ταξιδιωτικό οδηγό».

Κατά τα άλλα, το μόνο που τους  λείπει  πλέον  είναι μια  μικρή δόση  πρωτογενούς  πλεονάσματος  για να  ολοκληρωθεί  το έργο τους … Στην πραγματικότητα άλλωστε, το σημαντικότερο ήταν … να καταστραφεί η Καρχηδόνα !...

-Ακολουθώντας τη σκέψη  του Σενέκα κι  ακούγοντας πλέον τα σπαρταριστά τους  γέλια –που δεν αντέχουν άλλο  να συγκρατήσουν  ύστερα  από τόση υποκρισία – φτάνω στα ελαττώματα μας  που μας πιέζουν  και μας κυκλώνουν  από  παντού  και μας κρατούν δεμένους  στα βάθη  χωρίς να μπορούμε  να διακρίνουμε  την  αλήθεια. Να έχουμε  μάλιστα το θράσος  να παραπονιόμαστε για την υπεροψία κάποιων , ενώ οι ίδιοι δεν βρίσκουμε χρόνο  να δούμε  τον ίδιο  μας  τον εαυτό. Να προσπαθούμε να επιβιώσουμε επιλέγοντας να κρατηθούμε γερά  σε σανίδες σωτηρίας  που  δεν είναι  παρά  τα σαθρά  απομεινάρια  ενός  διαλυμένου σκάφους  ,θαρρείς κι η  ιστορία  δεν μας  δίδαξε  τίποτε.

 - Κάτω από το αεικίνητο βλέμμα τους, και αγνοώντας ή υποτιμώντας τα επαναλαμβανόμενα αρχετυπικά μοντέλα και τα μοτίβα της ιστορίας, συντελούμε οι ίδιοι στην μοιραία επανάληψή τους καθώς  παλεύουμε να κρατηθούμε στην ζωή υιοθετώντας  ψέματα, υπεκφυγές και ρεβανσιστικές φαντασιώσεις,  επαναλαμβάνοντας τα ίδια λάθη.

Η ΚΟΡΥΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΘΕΣΕΩΝ

Η πορεία για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού οράματος φαινόταν να ανοίγει νέες προοπτικές για το μέλλον της Ευρώπης. Η ισχύς εν τη ενώσει, υποστήριζαν και οι εδώ πλειοψηφίες, θεωρώντας ψιλά γράμματα τα προβλήματα που θα προέκυπταν από την πολιτική και οικονομική κυριαρχία των ισχυρών κρατών. Η επιδίωξη όμως των ευρωπαϊστών δεν σκόπευε μόνο στην πολιτική και οικονομική σύγκλιση αλλά και στη δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής συνείδησης που, παραμερίζοντας κάθε εθνότητα, θα διαμόρφωνε την νέα ευρωπαϊκή ταυτότητα και θα δημιουργούσε  συνοχή μεταξύ των κρατών.

Αν και όλα αυτά δεν αποτελούν παρά ένα ελάχιστο δείγμα όσων έχουν εξαγγελθεί, είναι αρκετά για να μας υπενθυμίσουν την ενθουσιώδη ατμόσφαιρα της εποχής και τον βερμπαλισμό των σχεδιαστών του μεγαλεπήβολου οράματος της ενωμένης Ευρώπης  και δη του ενιαίου νομίσματος. Ωστόσο, πρέπει να παραδεχτούμε πως αποδείχτηκαν κατώτεροι των περιστάσεων γιατί όπως έχει ομολογηθεί, δεν είχαν προβλέψει διεξόδους για την προστασία των συνιστωσών του γιγάντιου αυτού οικοδομήματος, παραβλέποντας ή υποβαθμίζοντας τις παραμέτρους της αριθμολαγνείας. Αντί λοιπόν να ανοίξουν  νέες προοπτικές άνοιξαν οι ασκοί του Αιόλου.

Με την ίδια θέρμη υιοθέτησαν οι ευρωπαϊστές και τις αρχές της απελευθέρωσης  των αγορών και των συναλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο, αποβλέποντας στην περεταίρω αύξηση της ανταγωνιστικότητας, την ευημερία και την οικουμενικότητα, αλλά και την επικράτηση της ειρήνης, την πάταξη των αντιδημοκρατικών συμπεριφορών και των αυταρχικών καθεστώτων, κοιτώντας αφ’ υψηλού, ως ψιλά γράμματα και πάλι, τις συνέπειες του ανοίγματος των συνόρων, την αλαζονική επιβολή της ηγεμονίας των ισχυρών ή την ένταση των ανισοτήτων.

Τα πράγματα πάντως πήραν τον δικό τους δρόμο και προέκυψαν νέα δεδομένα, που ο καθένας μπορεί να τα αξιολογήσει με τον δικό του τρόπο, μεταξύ των οποίων μπορεί να καταγραφεί η γιγάντωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος εις βάρος της πραγματικής οικονομίας και η εκκίνηση της «ατμομηχανής»  της Ανατολής. Η επιβολή εξωθεσμικών παραγόντων στις κοινωνίες και η μεταμόρφωση του καπιταλισμού σε καζίνο - όπως ομολογούν οι ίδιοι – σηματοδοτώντας μάλιστα για την Δύση, το πέρασμα στην μεταβιομηχανική εποχή.

Συνεπώς, η καταστροφή του παραγωγικού ιστού, που συγκεκριμενοποιείται με την διάλυση της Μεσαίας Τάξης της Δύσης  δεν ήταν ουρανοκατέβατη. Εκτός αυτού, ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν και η προτροπή των εντολοδόχων γραφειοκρατών των Βρυξελλών προς τους αγρότες,… «να κάθεστε στο καφενείο και να περιμένετε το τσεκ» !  Άλλωστε ούτε αυτοί θα μπορούσαν πλέον να συναγωνισθούν τα μεροκάματα  και γενικότερα το κόστος παραγωγής άλλων χωρών. 

Χαρακτηριστική είναι βέβαια και η κινητικότητα που παρατηρείται με το κλείσιμο, τις εξαγορές και τις συγχωνεύσεις τραπεζών, η επιβολή μεταρρυθμίσεων και η μαζική μεταφορά ( φυγή ) κεφαλαίων, εν προκειμένω,   σε μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα με την επιβολή διλημμάτων ή απειλών. Το χτύπημα του Κυπριακού χρηματοπιστωτικού συστήματος εντάσσεται σε αυτό το κλίμα, όπου ισχυρότερα συστήματα επιδιώκουν την διαχείριση του χρήματος ή να βελτιώσουν την θέση τους στο νομισματικό πολεμικό πεδίο.

Δεν μας ξαφνιάζει, ύστερα από όλα αυτά, η αλλαγή του ρόλου των Διοικητών των Κεντρικών Τραπεζών, που έπαψαν να εκπροσωπούν τα συμφέροντα του λαού τους. Από τις ελάχιστες ίσως εξαιρέσεις είναι ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Σερβίας που ευθαρσώς δήλωσε πως θα συνεχίσει το έργο του υπηρετώντας το εθνικό συμφέρον, επιβεβαιώνοντας για άλλη μια φορά την μεγάλη τόλμη αυτού του Βαλκανικού λαού.

Καθώς οι ελευθερίες και η πρόσβαση στα κοινά αγαθά, την περίθαλψη και την παιδεία συνθλίβονται βίαια στις μυλόπετρες αυτού του σύγχρονου τραπεζικού συστήματος, που δεν διστάζει να βάλει χέρι στους τραπεζικούς λογαριασμούς των πολιτών, αρχίζουμε δειλά- δειλά να θυμόμαστε τις μεγαλειώδεις εκείνες υποσχέσεις των ευρωπαϊστών για κοινή ευρωπαϊκή συνείδηση και αντί να παραμερίζει η εθνικότητα, βλέπουμε να παίρνει την θέση της ο εθνικισμός που, όπως η θρησκεία, διαπερνά όλα τα κοινωνικά στρώματα και τα ομογενοποιεί πλέκοντας μύθους και συμπλέγματα.

Όπως αντιλαμβανόμαστε, οι αγορές δεν αυτορυθμίζονται ανώδυνα ή έστω με την ολοκλήρωση της αποκομιδής μέγιστου κέρδους, γιατί αυτό αποτελεί μία συνάρτηση που εμπεριέχει τα ασαφή όρια της απληστίας, έτσι που καθοριστικό ρόλο κατά κανόνα να παίζει η κορύφωση των αντιθέσεων και καταμέτρηση των πληγμάτων κάθε πλευράς, πλην εκείνης που την απαρτίζουν οι σχεδιαστές που παραμένουν αθέατοι και απροσπέλαστοι, ώστε να μην τους αγγίζει ποτέ κανείς, παρά η θεία δίκη.

Ας μην υποτιμούμε όμως την Αντίσταση, γιατί επηρεάζει καταλυτικά όχι μόνο τον χρόνο αλλά τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά των μέτρων και των κανόνων που, ούτως η άλλως θα επιβληθούν.

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΥ

    Στον απόηχο των σκληρών, όπως φημολογείται, ποινών επί των κομψών πλην μακρυχέρηδων αντιπροσώπων της Τοπικής και Κεντρικής εξουσίας, θεωρούμε πως οι αποφάσεις των Δικαστών ( ακόμα και εάν οι υποθέσεις έχουν τελεσιδικίσει ) δεν σηματοδοτούν την αποκατάσταση της Δικαιοσύνης. Πιο συγκεκριμένα μάλιστα θα λέγαμε πως οι παρεμβάσεις της Εκτελεστικής εξουσίας στο έργο της δικαιοσύνης, κυρίως με την επιβολή αρεστών στην εξουσία Δικαστικών- χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αδέκαστοι μα προφανώς παροπλισμένοι- υπονομεύουν την αυτονομία της.

    Η παραβίαση αυτή του Δικαστικού χώρου έχει ως συνέπεια όχι μόνο να μην είναι ο Νόμος υπεράνω όλων και να προκαλείται αυθαιρεσία αλλά σε τελική ανάλυση να γίνεται λόγος ακόμη και για Μαφία της Δικαιοσύνης. Οι έλληνες πολίτες βέβαια δεν έχουν ανάγκη να ικανοποιήσουν ταπεινά συναισθήματα όπως η εκδικητικότητα, αποδεχόμενοι την χειραγώγηση του θυμού τους, αλλά από κοινωνική δικαιοσύνη που αναμφισβήτητα προϋποθέτει την εξυγίανση του  χώρου αυτού ώστε να πάψουν να υπάρχουν κλειστοί φάκελοι, παραποίηση αποδεικτικών στοιχείων και επιλεκτική διαχείριση,  με αποτέλεσμα το χάος.

 -   Για την συσσώρευση όλων αυτών των δυσχερειών χρειάστηκαν πολλά χρόνια διαπλοκής και δοσοληψιών, μέχρι την στιγμή που ο μηχανισμός θέριεψε και πολλοί από εκείνους που τον υπηρετούσαν και τον κολάκευαν, αποτελούν σήμερα θύματά του. Ως εκ τούτου, η σημερινή κατάσταση είναι η κατάλληλη στιγμή για την αποδοχή και κατανόηση των κανόνων που μας προφυλάσσουν από λάθη και που, όταν οι σκοπιμότητες μας ωθούν να τους παραβιάζουμε, προδικάζουν τις συνέπειες. Όπως έχει πάντως προκύψει, η επιβολή νέων εργασιακών μοντέλων και φορολογικών νομοσχεδίων (επί δικαίων και αδίκων) και η έκρηξη της ανεργίας- που οι δείκτες της δεν έχουν ακόμη σταθεροποιηθεί- επισκιάζουν καθημερινά την ζωή μας. Συγχρόνως δε καταμαρτυρούν την προσπάθεια προσαρμογής και υποταγής του συστήματος στις απαιτήσεις των νέων επικυρίαρχων, που η νοσηρή εξάπλωσή τους  επιβεβαιώνεται με την λακωνική και μόνο μνεία των χιλιάδων αυτόχειρων ανά την ελληνική επικράτεια. Είναι επιπλέον σαφές ότι, όσο υπάρχει  υστέρηση εσόδων και δεν ξεπερνιέται η υφεσιακή κρίση, θα υφίσταται διαρκώς η απειλή περεταίρω περικοπών, απολύσεων, ιδιωτικοποιήσεων και υποβάθμισης της ποιότητας της ζωής μας.

  -  Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει το timing για να επιβεβαιωθούν οι πλήρεις διαστάσεις των συνεπειών του έργου των πολιτικών, ως προεκτάσεις πλουτοκρατικών κύκλων αλλά και ως υποστηρικτές ίδιων συμφερόντων. Ο κύριος Σαμαράς βέβαια δεν μπορεί να παραστήσει τον κομαντάντε Τσάβες   ( γιατί υπάρχει μία βασική προϋπόθεση που δεν πληροί ) που αντιστεκόταν σε όσους επιβουλεύονταν την χώρα του, στεκόταν εμπράκτως στο πλευρό όλων των φτωχών της γης και δίδασκε στον λαό του την επανάσταση. Τουναντίον, προσπαθεί να πείσει πως οι τοπικές κοινωνίες στην Βόρεια Ελλάδα,  που αγωνίζονται  κατά των χρυσωρύχων, τελούν υπό την καθοδήγηση κομματικών παροτρύνσεων… θαρρείς και η υποβάθμιση του τόπου τους και η απειλή της ζωής τους από τοξικά απόβλητα δεν αποτελούν λόγο αντίδρασης. Το θέμα φυσικά έχει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις γιατί η Ελλάδα ξεπουλιέται «αντί πινακίου φακής» στον εσμό ντόπιων και ξένων αρπακτικών.

    Πάντως η σκληρή καταστολή των διαμαρτυρόμενων κατοίκων από τα Σώματα Ασφαλείας παραπέμπει, σύμφωνα με τα σχολικά βιβλία, σε ένα «αστυνομικό κράτος» που έρχεται σε αντιπαράθεση με την δημοκρατία και οι μαθητές διδάσκονται πως η δημοκρατία « προϋποθέτει την πολιτική συνείδηση των πολιτών και των φορέων. Πως η δημοκρατία έχει ανάγκη από «ενεργούς πολίτες».

     Και τούτη την στιγμή, οι εξεγερμένοι κατά των χρυσωρύχων πολίτες είναι οι μόνοι που δικαιώνουν το ιστορικό αγωνιστικό φρόνιμα όλων των ελλήνων. Είναι μια σπίθα που οφείλουμε όλοι να φροντίσουμε να μη σβήσει.

Η ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

       Στις σύγχρονες συνθήκες του καπιταλισμού, με την κυριαρχία των αυτονομημένων αγορών του χρήματος  έναντι της εξασθενημένης πολιτικής εξουσίας, εν μέσω ενός άγριου νομισματικού πολέμου, οι Έλληνες πολίτες πλήττονται βάναυσα, με διατάγματα και πράξεις νομοθετικού περιεχομένου και κάθε μέρα γίνονται όλο και πιο φτωχοί. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, βιώνουμε τον ανταγωνισμό των ηγεμονιών  και τις απαιτήσεις για την επιτάχυνση των αποκρατικοποιήσεων αλλά και την εκβιαστική τους πολιτική  σε ότι αφορά, ιδιαίτερα, τις δημόσιες εταιρίες πετρελαίου,  φυσικού αερίου , αλλά και την ΑΟΖ της χώρας.

      Την ίδια στιγμή, η χώρα μας εισάγει το 75% των αγαθών για την διατροφή του λαού γιατί φαίνεται ότι ξεχνούν την κλασσική αρχή πως, λαός που δεν παράγει την τροφή του είναι καταδικασμένος να γίνει σκλάβος σε αυτούς που του την παρέχουν. Τουναντίον η ζητούμενη Ανάπτυξη, αλλά και η παραμικρή ανάληψη όποιας παραγωγικής πρωτοβουλίας είναι αδύνατη, γιατί όταν μιλούν για Ανάπτυξη και Επενδύσεις δεν εννοούν παρά την εισβολή των πολυεθνικών, που πεινασμένοι και ταπεινωμένοι ιθαγενείς δεν θα τολμούν να αρνηθούν. Χαρακτηριστική είναι για παράδειγμα η περίπτωση των Χρυσωρύχων, που έχουν εξαπολύσει γενική επίθεση στον πλούτο της Βορ. Ελλάδας, όπου όμως έρχονται αντιμέτωποι με την αντίσταση των οργανωμένων τοπικών κοινωνιών. Η αντίσταση αυτή μάλιστα έρχεται σε αντιπαράθεση με το ερώτημα που πλανάται πάνω από την ελληνική κοινωνία, «γιατί δεν αντιδρούν οι πολίτες ;» Το ερώτημα αυτό ήτανε και η αιτία να περιπλανηθώ στην ιστορία της ανθρωπότητας που δεν ξέρω αν ήταν μια ιστορία της πάλης των τάξεων ή όχι. Σε κάθε περίπτωση όμως υπήρξε συγκρουσιακή και ήταν μια συνεχής πάλη που μας κληροδότησε τα συμπεράσματά της:

-πως, η εξέλιξη του ανθρώπινου είδους ενισχύθηκε από διάφορα κοινωνικά και οικονομικο-πολιτικά αίτια που προκαλούν την ικανότητα πειραματισμού για την εφαρμογή νέων συμπεριφορών. Πως, δηλαδή, ο άνθρωπος είναι δημιούργημα των καιρών και φορέας νέων ιδεών όταν απαιτείται ανταπόκριση σε πρωτόγνωρες συνθήκες.

- πως, οι εποχές  κατά τις οποίες συντίθενται θεωρίες, δόγματα και ήθη, ακολουθούνται από την εναλλαγή με εποχές που τις χαρακτηρίζει η αμφισβήτηση και η αποδόμησή τους.

- πως, όταν η οικονομία αδυνατεί να κατανείμει τον πλούτο, τότε αυτό επιτυγχάνεται ακόμη και δια της βίας.

    Οπωσδήποτε λοιπόν αποτελεί αφέλεια να πιστεύουμε σε «βελούδινες επαναστάσεις».  Δεν πρέπει όμως να παραβλέπουμε, πως η μετάβαση σε ένα διαφορετικό στάδιο επιτυγχάνεται με επώδυνες διαδικασίες που χαρακτηρίζονται από πολύ αργούς ρυθμούς. Με άλλα λόγια, βιώνουμε τις ακραίες καταστάσεις μιας κρίσης που απαιτεί την μεγέθυνση των δυνάμεών μας, ενώ παραμένουμε αδρανείς, γιατί η προσαρμογή στις νέες συνθήκες,  η αναθεώρηση των συνηθειών μας και η αντικατάσταση της παρακμής με νέους ηθικούς κώδικες, απαιτούν χρόνο.  

     Όταν οι κλυδωνισμοί του υπάρχοντος συστήματος  προαναγγέλλουν αλλαγή πλεύσης δεν χωρά αμφιβολία πως προαναγγέλλουν και την σύνθεση των νέων συντεταγμένων της κοινωνίας. Συνεπώς,  το κίνημα των πλατειών, με τις όποιες αναζητήσεις των πολιτών, τα συμπεράσματα από  την μελέτη της ιστορίας, η ανάγκη για απονομή δικαιοσύνης και  αποκατάσταση της ισορροπίας και η επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης αποτελούν μέρος της ύπαρξής μας. Στο ερώτημα «γιατί δεν αντιδρούν οι πολίτες» η απάντηση  είναι πώς, η αναπροσαρμογή της συμπεριφοράς μας θα επακολουθήσει ως αναγκαιότητα. Δεν θα είναι ανώδυνη, όμως θα προκύψει.

ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

Έχει πλέον καθιερωθεί ο ερχομός της νέας χρονιάς να κινητοποιεί την διαδικασία της μνήμης για την ανάκληση των γεγονότων που διαδραματίστηκαν τον χρόνο που φεύγει. Δεν είναι όμως λίγες οι φορές που η απόπειρα αυτή μας παρασύρει σε θολά τοπία, συγκεχυμένες εικόνες και ιδιαίτερης βαρύτητας ή έντασης γεγονότα του μακρινού παρελθόντος.

Ομιχλώδη τοπία και σκοτεινές εποχές, όπου όλα τα συμβάντα περιβάλλονται από ένα πέπλο μυστηρίου και φωτεινές ανάπαυλες συνθέτουν την εικόνα της ανθρωπότητας που συνεχίζει την μεγάλη πορεία διασχίζοντας τον χρόνο. Μια πορεία που κατά καιρούς, ενώ προχωρά προς τα μπρός, παρεκτρέπεται και πισωγυρίζει ή αλλαξοδρομεί για να επανέλθει έχοντας διαγράψει πολλούς κύκλους.

Ανάκατες εικόνες εναλλάσσονται με ταχύτητα και το άπλετο φώς διαδέχεται το σκοτάδι. Λάφυρα, σκλάβοι και αιματηροί θρησκευτικοί πόλεμοι. Πόλεις που κάποτε άνθιζαν βουλιάζουν στην παρακμή υποκύπτοντας στην νομοτέλεια της φθοράς. Η περιήγηση στο παρελθόν μας μεταφέρει από το μέτρον άριστον στην Pax Romana αλλά και σε βασιλικές αυλές όπου γεννήθηκαν και θέριεψαν αχόρταγες επιθυμίες που χάραξαν με σύνορα την γη χωρίζοντας τους λαούς και λήστεψαν τον πλούτο των εθνών. Οι ορδές των βαρβάρων εναλλάσσονται με σιδερόφραχτους που σκορπίζουν την οργή του θεού στα πεδία της μάχης.

Το ταξίδι αυτό στον χρόνο μας μεταφέρει από την μακρινή ουράνια αυτοκρατορία, όπου ο σοφός τιμονιέρης διδάσκει τον άνθρωπο να αντιμετωπίζει το καλό με το καλό και το κακό με την δικαιοσύνη, στην κακοτράχαλη Αττική γη, όπου ο Νόμος και ο Λόγος τίθενται στο κέντρο της πόλης και στο άπλετο φώς του Διαφωτισμού.

Διάσπαρτες εικόνες ευδαιμονίας και δυστυχίας απλώνονται μπροστά στα έκπληκτα μάτια που αναζητούν το παρελθόν και βλέπουν τις μουσικές πανδαισίες να μετατρέπονται σε βροντές κανονιών, τα λιβάδια σε χαρακώματα και τα γέλια σε λυγμούς.

Είναι μακρύς ο δρόμος από το σημείο εκείνο της αφρικανικής ηπείρου που ξεκίνησε η πορεία, ενώ χρειάστηκαν δισεκατομμύρια χρόνια για να μετεξελιχθεί ο άνθρωπος μέχρι να ορθοποδήσει. Χωμένος στο βάθος της σκοτεινής σπηλιάς, για να γλυτώσει από τα άγρια ζώα, αποτολμούσε να ξεμυτίσει με το που χάραζε ο ήλιος για να βρει τροφή. Κατάφερε βέβαια να επιβιώσει χάρη στην προσαρμοστικότητά του, εντούτοις, μόλις οι νόμοι πάψουν  την θέση τους δεν αργούν να πάρουν πάλι εκείνα τα ισχυρά ζωώδη ένστικτα που κάποτε τον σφυρηλάτησαν. Η πορεία τότε οπισθοδρομεί και μας μεταφέρει σε στάδια που είχαμε την ψευδαίσθηση πως ο άνθρωπος είχε προ πολλού ξεπεράσει.

Άραγε ήταν οι μεγάλες μορφές που άλλαζαν κάθε τόσο τον κόσμο ή οι νόμοι της οικονομίας ; Όπως και να έχει, στην μακραίωνη αυτή πορεία οι σκλάβοι έχουν πολλές φορές σπάσει τα δεσμά τους και τα απολυταρχικά πολιτεύματα, όσο ισχυρά και εκτεταμένα και αν ήταν, δεν κατάφεραν να ξεφύγουν από την μοίρα τους και αυτός είναι ένας από τους λόγους που μας κάνει να ελπίζουμε σε καλύτερες μέρες.